Language. Culture. Politics. International Journal
Language – Culture – Politics: International Journal jest czasopismem naukowym wydawanym przez Zespół Redakcyjny Instytutu Języków Obcych i Stosunków Międzynarodowych, składającego się z trzech katedr: Filologii Angielskiej, Filologii Słowiańskiej i Stosunków Międzynarodowych. Zakres reprezentowanych przez Zespół Redakcyjny dyscyplin naukowych sprawia, iż czasopismo jest otwarte na publikacje obejmujące swym zasięgiem takie obszary jak język i literatura, edukacja, kultura, nauki społeczne, religioznawstwo, filozofia, nauki o polityce i stosunki międzynarodowe, a zatem cały obszar humanistyki w najszerszym tego słowa znaczeniu. Czasopismo składa się z trzech głównych działów zasygnalizowanych w tytule: JĘZYK – KULTURA – POLITYKA. Ponadto, dodatkowy dział – RECENZJE może być dodany w sytuacji kiedy nadesłane zostaną materiały adekwatne pod względem tematycznym. Nadesłane przez autorów artykuły zostają zakwalifikowane do publikacji po uzyskaniu pozytywnej recenzji. Nazwiska niezależnych recenzentów zamieszczone są w części otwierającej czasopismo.
Instytut Języków Obcych i Stosunków Międzynarodowych. Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie
Powieść The Driver’s Seat Muriel Spark w przekładzie na język polski
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: The Driver’s Seat, Muriel Spark, Jazda, Jacek Dehnel, przekład, narracja Artykuł opisuje sposób, w jaki styl i język powieści tworzą historię Lise, bohaterki The Driver’s Seat Muriel Spark w oryginale i przekładzie na język polski Jacka Dehnela. Omawiany jest przekład tytułu, stylu narracji, a także metareferencje w powieści.
Prawa autorskie (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ronald Reagan – twardy polityk z poczuciem humoru
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: stacja radiowa WOC, Jane Wyman, służba wojskowa, zamach, Jimmy Carter, Mondale, Pani Mitterrand, próba mikrofonu, Reaganomika, Związek Radziecki, cytaty, mapa, fiszki Ronald Reagan jako jeden z niewielu prezydentów Stanów Zjednoczonych cieszył się ogromną popularnością nie tylko wśród rodaków, ale również na całym świecie. Zasłynął ogromnym poczuciem humoru, optymizmem oraz dystansem do samego siebie. Oczywiście, te przymioty nie przeszkadzały mu w byciu wytrawnym politykiem. Wręcz odwrotnie, nie tylko rządził twardą ręką przez dwie kadencje, ale również wprowadził wiele zmian w amerykańskiej polityce i właśnie tej sfery jego życia dotyczy pierwsza część artykułu. Druga część to zbiór anegdot, gaf i przeinaczeń, które towarzyszyły mu już momentu narodzin. W trzeciej części znajdują się ciekawostki, na przykład słynne cytaty prezydenta, mapa świata widziana jego oczami oraz odręcznie napisane notatki, które były częścią składową jego wystąpień.
Echa kultury: Jak wojny światowe ukształtowały sagę Gwiezdnych Wojen, Georga Lucasa
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: Star Wars, wojna domowa, przemysł filmowy, historia, kultura popularna Niniejszy artykuł stanowi kompleksowe opracowanie głębokich powiązań między sagą Gwiezdnych wojen George’a Lucasa a kilkoma ważnymi konfliktami zbrojnymi w historii, w szczególności wojną secesyjną w Stanach Zjednoczonych, II wojną światową oraz wojną domową w Sierra Leone. Badanie podkreśla trwały wpływ sagi na kino, literaturę, muzykę i kulturę popularną. Wojna domowa została zastosowana jako rama analityczna do zbadania dylematów moralnych, podziałów społecznych i indywidualnego cierpienia, które są nieodłącznymi elementami konfliktów wewnętrznych. Analiza pokazuje, że narracja Gwiezdnych wojen przedstawia złożony obraz dwóch powiązanych ze sobą wojen domowych. Pierwsza, ukazana w Mrocznym Widmie, Ataku klonów i Zemście Sithów, przedstawia walkę między Federacją Handlową (później Konfederacją Niezależnych Systemów) a Galaktyczną Republiką, odzwierciedlającą bunt secesyjny przeciwko scentralizowanemu rządowi. Druga, rozgrywająca się w Nowej nadziei, Imperium kontratakuje i Powrocie Jedi, śledzi działalność rebelianckich frakcji walczących z autorytarnym Imperium Galaktycznym. Wnioski sugerują, że saga symbolicznie przeciwstawia ideały demokratyczne reżimom opresyjnym, zakorzenionym w systemowym wyzysku, co przypomina dynamikę obecne podczas wojny secesyjnej. Co więcej, eksperymenty Imperium związane z klonowaniem, hybrydyzacją i innymi etycznie wątpliwymi przedsięwzięciami naukowymi – takimi jak Projekt Nekromanta – przywołują historyczne analogie z II wojną światową, zwłaszcza z próbami manipulowania życiem i śmiercią przez reżim nazistowski, opartymi na pseudonaukowych i totalitarnych podstawach. Chociaż Gwiezdne wojny były tradycyjnie interpretowane przez pryzmat zachodnich i zimnowojennych alegorii, niniejsze badanie dowodzi, że ich tematyka jest równie adekwatna w szerszym kontekście geopolitycznym. Porównanie z wojną domową w Sierra Leone podkreśla znaczenie sagi w analizie strukturalnych przyczyn i moralnych konsekwencji konfliktów zbrojnych w różnych kulturach i okresach historycznych. Ostatecznie Gwiezdne wojny jawią się jako narracja o zasięgu globalnym, przekraczająca granice czasowe i przestrzenne, oferując wnikliwe spojrzenie na kulturowe przedstawienie wojny.
Ikona Matki Boskiej Chełmskiej – między legendą, historią i polityką
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: Ikona Matki Boskiej Chełmskiej, Unia Brzeska, Bitwa pod Beresteczkiem, Pogranicze polsko-ukraińskie Artykuł przedstawia dzieje ikony Matki Boskiej Chełmskiej od XI wieku do współczesności, ukazując jej losy na tle zmian politycznych i religijnych w regionie. Autorzy analizują różnorodne legendy dotyczące pochodzenia ikony, w tym przypisywanie jej autorstwa św. Łukaszowi Ewangeliście oraz teorii o sprowadzeniu jej z Bizancjum przez księżniczkę Annę lub z Kijowa przez rodzinę Daniela Romanowicza. Szczególną uwagę poświęcono roli ikony w okresie funkcjonowania Unii Brzeskiej (1596-1875), kiedy stała się przedmiotem sporów między katolikami, unitami a prawosławnymi. Ikona towarzyszyła królowi Janowi Kazimierzowi podczas zwycięskiej bitwy pod Beresteczkiem w 1651 roku, zyskując przydomek "Madonny Wojennej". Publikacja szczegółowo dokumentuje dramatyczne losy ikony w XX wieku: ewakuację podczas I wojny światowej, ukrywanie w prywatnych domach w okresie radzieckim, czasowe zaginięcie i odnalezienie przez Nadię Gorlicką. Od 1996 roku ikona znajduje się w Wołyńskim Muzeum Krajoznawczym w Łucku, gdzie została poddana kompleksowym badaniom naukowym. Praca ukazuje, jak dzieje ikony odzwierciedlają skomplikowaną historię regionu i przemian religijno-politycznych na pograniczu polsko-ukraińskim.
Zasady i metody prognozowania politycznego: konstrukty teoretyczne i zastosowania praktyczne
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: prognozowanie polityczne, scenariusze, alternatywność, uczenie maszynowe, prognozowanie wyborcze, weryfikacja, analiza strategiczna Artykuł analizuje metodologiczne i aplikacyjne podstawy prognozowania politycznego jako dziedziny współczesnej nauki o polityce. Przedstawiono istotę kluczowych zasad prognozowania – alternatywności, systemowości, ciągłości i weryfikowalności – w kontekście procesów politycznych jako dynamicznych i złożonych systemów. Szczególną uwagę poświęcono przeglądowi metod prognozowania: ekstrapolacji, analogii, analizy scenariuszowej, uczenia maszynowego oraz podejść hybrydowych. Studium przypadku wojny Rosji z Ukrainą ilustruje praktyczne zastosowanie prognozowania w geopolitycznym pięciokącie obejmującym Ukrainę, Rosję, USA, Zachód oraz Globalne Południe. Prognozowanie wyborcze omówiono osobno jako wyspecjalizowany typ przewidywań politycznych. W artykule podkreślono znaczenie odpowiedzialności etycznej, przejrzystości metodologicznej, elastyczności poznawczej i refleksyjności w prognozowaniu. Sformułowano również praktyczne zalecenia dla naukowców, państwowych jednostek prognozowania, think tanków oraz instytucji szkolnictwa wyższego.
Solidarność w polityce azylowej Unii Europejskiej
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: Polityka azylowa, Unia Europejska, solidarność, mechanizm solidarnościowy Artykuł porusza kwestie dotyczące solidarności w Unii Europejskiej, zarówno na poziomie ogólnym, jak i w zakresie polityki azylowej. Solidarność, jako jedna z podstaw UE, jest mocno osadzona w przepisach regulujących politykę azylową. Kwestie migracyjne i azylowe to jedno z największych wyzwań stojących obecnie przed UE. Unijni przywódcy mają świadomość, że bez solidarnego działania nie uda się im sprostać. Na ile jednak solidarne podejście w kwestii azylu ma swoje odzwierciedlenie w działaniach podejmowanych na szczeblu unijnym i przez poszczególne państwa członkowskie? W artykule analizie zostały poddane zapisy o solidarności w dokumentach unijnych, a także powiązanie solidarnego podejścia z polityką azylową, szczególnie w odniesieniu do jej ostatniej reformy.
Rola Komisji Europejskiej ds. Ochrony Gleby w Unii Europejskiej
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: mechanizm, instytucja, norma, prawo UE, ponadnarodowość, środowisko naturalne, regulacje prawne Aktywny rozwój procesów integracyjnych zachodzących w ramach Unii Europejskiej prowadzi do dalszych reform i rozwoju poszczególnych instytucji. Jednocześnie sam mechanizm instytucjonalny Unii Europejskiej ma złożoną strukturę, która odzwierciedla stopniowy charakter rozwoju integracji europejskiej. W niniejszym artykule skupiono się na badaniu podstaw prawnych funkcjonowania, organizacji i działalności Komisji Europejskiej w dziedzinie ochrony gleby. To właśnie za pomocą tej instytucji Unia Europejska zapewnia osiągnięcie wyznaczonych celów i realizację zadań w tej dziedzinie życia społecznego. W artykule omówiono specyfikę działalności Komisji Europejskiej i skupiono się na jej kompetencjach w zakresie ochrony gleby w porządku określonym przede wszystkim w traktatach założycielskich. Kluczową rolę odgrywa tu traktat lizboński, który zreformował podstawy instytucjonalne tej ponadnarodowej organizacji międzynarodowej. Struktura instytucjonalna UE ma szereg cech szczególnych wynikających z jej statusu ponadpaństwowego związku, który jest jednocześnie ściśle ograniczony kompetencjami przyznanymi jej przez państwa członkowskie. Zwrócono również uwagę na specyfikę podziału uprawnień i funkcji między instytucjami UE oraz procedurę podejmowania decyzji przez Komisję Europejską w zakresie ochrony gleby. W szczególności zbadano, w jaki sposób instytucje Unii Europejskiej, działając w ramach przyznanych im prerogatyw, realizują politykę w zakresie ochrony środowiska i gleby jako jego organicznego składnika. Przedstawiono ogólną charakterystykę UE jako ponadnarodowej struktury o specyficznym podziale uprawnień. Opisano specyfikę zwykłej procedury stanowienia prawa i wyjaśniono rolę Komisji Europejskiej w tym procesie.
Media cyfrowe w polityce bezpośrednich inwestycji zagranicznych w rolnictwie
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: media cyfrowe, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, digitalizacja, zrównoważony rozwój, rozwój, rolnictwo W tym badaniu kompleksowo przeanalizowano wpływ mediów cyfrowych na bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) i rozwój rolnictwa. Pokazuje ono, że transformacja cyfrowa fundamentalnie przekształca sektor rolny, wykraczając poza zaawansowane technologie i przedefiniowując produktywność, dostęp do rynku i łańcuchy wartości poprzez inteligentne rolnictwo, sztuczną inteligencję, analizę dużych zbiorów danych i platformy e-commerce. Analiza pokazuje, że cyfryzacja znacząco zwiększa atrakcyjność sektora rolnego dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Poprzez poprawę efektywności operacyjnej, optymalizację wykorzystania zasobów i zwiększenie plonów, narzędzia mediów cyfrowych zwiększają atrakcyjność przedsiębiorstw rolnych dla zorientowanych na efektywność BIZ. Platformy medialne zmniejszają asymetrię informacji, zwiększają przejrzystość łańcucha dostaw i ułatwiają szerszy dostęp do rynków, zmniejszając w ten sposób ryzyko inwestycyjne i przyczyniając się do tworzenia środowiska adaptacyjnego dla innowacji i bezpośrednich inwestycji zagranicznych ukierunkowanych na badania i rozwój.
Dyplomacja kulturalna Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: dyplomacja kulturalna, UE, ukraińsko-polska współpraca kulturalna, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, Instytut Polski w Kijowie Artykuł analizuje specyfikę realizacji dyplomacji kulturalnej Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie. Dużo uwagi poświęcono analizie podstawowych zasad rozwoju polskiej dyplomacji kulturalnej we współczesnych warunkach oraz działalności instytucji rządowych i pozarządowych działających w tej dziedzinie. Zauważono, że na rozwój polskiej dyplomacji kulturalnej pozytywnie wpłynęło członkostwo Polski w UE, modernizacja i rozbudowa infrastruktury kulturalnej, wzrost liczby instytucji kulturalnych w Polsce oraz intensyfikacja ukraińsko-polskiej współpracy w dziedzinie kultury. Przeanalizowano działalność takich podmiotów dyplomacji kulturalnej, jak Instytut Polski w Kijowie, Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w Iwano-Frankiwsku, Instytut Mickiewicza, Fundacja im. Stefana Batorego, Fundacja Inna Przestrzeń, Fundacja Krzysztofa Skubiszewskiego, Program im. Lane'a Kirklanda oraz ich rolę w rozwoju i wzmocnieniu ukraińsko-polskiej współpracy kulturalnej. Zauważono, że od początku pełnej inwazji Rosji na Ukrainę polski rząd kontynuuje rozwój dyplomacji kulturalnej na Ukrainie. W szczególności Instytut Polski realizuje wiele projektów kulturalnych i artystycznych na różnych poziomach, zintensyfikowano pomoc dla przedstawicieli polskiej diaspory w czasie wojny, promowana jest polska kultura. Aktywnie rozwija się także dyplomacja naukowa, w szczególności wspólne ukraińsko-polskie badania, wymiana naukowa i programy mobilności akademickiej dla naukowców.
Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Uwagi do genealogicznej klasyfikacji języków słowiańskich – polski vs ukraiński vs rosyjski
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: języki słowiańskie, genealogiczna klasyfikacja języków słowiańskich, cechy fonetyczne, cechy morfologiczne W artykule omówiono genezę języka ukraińskiego w kontekście historycznym, politycznym i lingwistycznym, podkreślając jego odrębność od języka rosyjskiego, wbrew utrwalonym stereotypom, których źródłem są rosyjska propaganda i sowiecka narracja o „bratnich narodach”. Autor, opierając się na dotychczasowym stanie badań, podważa mit o istnieniu wspólnego języka staroruskiego, z którego miałyby wyewoluować języki rosyjski, ukraiński i białoruski. Wskazuje, że ukraiński rozwijał się niezależnie, posiadając wiele cech wspólnych z językami zachodniosłowiańskimi, zwłaszcza polskim i słowackim, a nie z rosyjskim. Historyczne próby rusyfikacji, jak zakazy wydawania książek w języku ukraińskim i manipulacje historyczne, miały na celu eliminację odrębnej tożsamości językowej Ukrainy. Artykuł analizuje także klasyfikację języków słowiańskich, wskazując, że wielu językoznawców – szczególnie rosyjskich – zaniżało znaczenie ukraińskiego jak oddzielnego języka. Ukraińscy badacze, tacy jak Stepan Smal-Stocki czy Jurij Szewelow, mimo sowieckich represji, starali się w sposób naukowy udowodnić odrębność języka ukraińskiego. Autor przedstawia także fonetyczne, gramatyczne i leksykalne różnice i podobieństwa między ukraińskim a innymi językami słowiańskimi, akcentując na tym, że język ukraiński ma więcej cech wspólnych z językiem polskim czy białoruskim niż z rosyjskim.
genealogiczna klasyfikacja języków słowiańskich
Język na usługach propagandy – o nowomowie we współczesnym rosyjskim dyskursie politycznym
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: nowomowa, propaganda, dyskurs polityczny, język rosyjski, manipulacja językowa Artykuł podejmuje problem funkcjonowania nowomowy w oficjalnym rosyjskim dyskursie politycznym i medialnym po 2022 roku. Punktem wyjścia jest koncepcja George’a Orwella, według której nowomowa stanowi język podporządkowany ideologii totalitarnej, eliminujący możliwość samodzielnego myślenia. Analiza opiera się na audycjach propagandowych, wystąpieniach polityków – w tym Władimira Putina – oraz artykułach prasowych publikowanych w przestrzeni internetowej. Celem opracowania jest ukazanie mechanizmów i środków manipulacji językowej, które pozwalają kreować czarno-biały obraz rzeczywistości, oparty na opozycji „my – oni”. Szczególną uwagę poświęcono wykorzystaniu stereotypowych klisz językowych, słów-symboli, eufemizmów, deformacji semantycznej oraz odwołań do religii i historii, które intensyfikują przekaz emocjonalny kosztem informacyjnego. Przedstawione przykłady dowodzą, że język rosyjskiej propagandy pełni funkcję perswazyjno-rytualną, służąc legitymizacji działań wojennych i konsolidacji społeczeństwa wokół władzy, a zarazem stanowi narzędzie manipulacji i dezinformacji.
Międzynarodowe sankcje wobec Federacji Rosyjskiej nałożone w związku z aneksją Krymu
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: sankcje, aneksja, Krym, ograniczenia, naruszenia, prawo międzynarodowe Artykuł poświęcony jest analizie międzynarodowych sankcji nałożonych na Federację Rosyjską po aneksji Krymu w 2014 roku, która stanowiła rażące naruszenie prawa międzynarodowego oraz zasad integralności terytorialnej. W opracowaniu omówiono przesłanki i konsekwencje aneksji, a także rolę Krymu w relacjach ukraińsko-rosyjskich. Artykuł podkreśla skuteczność sankcji jako mechanizmu wpływu międzynarodowego, ich ekonomiczne i polityczne skutki dla Rosji, Ukrainy oraz społeczności międzynarodowej. Autor wyróżnia rodzaje sankcji – gospodarcze, polityczne, personalne – i ocenia ich wpływ na porządek międzynarodowy oraz dynamikę geopolityczną. Przedstawiono konsekwencje sankcji, w tym spadek aktywności gospodarczej w Rosji, umocnienie reżimu autorytarnego oraz zmiany w globalnym układzie sił, takie jak rosnący wpływ Chin. Autor podkreśla potrzebę globalnej koordynacji polityki sankcyjnej, aby zapewnić jej skuteczność i zapobiec przyszłym aktom agresji. W artykule przeanalizowano również wpływ aneksji na instytucje międzynarodowe, takie jak ONZ i OBWE, wskazując na konieczność ich reformy w celu zwiększenia skuteczności reagowania na konflikty. Badania podkreślają znaczenie sankcji jako narzędzia wsparcia dla Ukrainy i obrony prawa międzynarodowego, ukazując ich potencjał jako mechanizmu odstraszającego wobec naruszycieli ładu światowego.
Recenzja monografii pt. „Interpretation of the artwork in pre-school education“ współautorstwa Ivany Rochovskiej, Uniwersytet w Pozomberku
Dział: Recenzje The monograph was published as a result of a national project funded by the Ministry of Education, Science, Research and Sport of the Slovak Republic. The focus of the work is on early childhood education and the integration of the arts. The authors primarily examine the pedagogical perspective on the role of the arts (visual arts, music, literature, and drama) and their incorporation into educational practice, with an emphasis on the interpretation of artworks suitable for young children. They address the reception and perception of art in pre-school education, as well as the positive influence of the arts on the development of the child’s personality. This interdisciplinary subject matter is particularly relevant and essential in the context of contemporary educational needs.
Nowy wymiar STRACHU: Analiza konceptualna i intermedialna
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: strach, koncepcja, Stephen King, intermedialność, analiza literacka W tym artykule przedstawiono nowe, intermedialne spojrzenie na wielowymiarowe pojęcie strachu w twórczości literackiej współczesnego pisarza amerykańskiego Stephena Kinga. Skomplikowana i sprzeczna natura strachu leży u podstaw popularnego gatunku literackiego – horroru. Wieloaspektowy charakter gatunku horroru świadczy o jego wrodzonej złożoności, szczególnie jeśli chodzi o eksplorację strachu. W artykule omówiono następujące kluczowe funkcje horroru: 1) wyraźne określenie skojarzeń wynikających z doświadczenia strachu, 2) zapewnienie usystematyzowanego tła metodologicznego do badania danej emocji oraz 3) zapewnienie podatnego gruntu dla introspekcji społecznej. Uzasadniono, że refleksyjny charakter tekstów literackich czyni je reprezentatywnym repozytorium objaśniania konkretnych pojęć czy odczuć społecznych, stąd rosnąca liczba utworów literackich odzwierciedlających jedną z podstawowych ludzkich emocji – strach. Koreluje to ze współczesnymi wyzwaniami społecznymi, gospodarczymi i technologicznymi, które miały istotny wpływ na kształt ostatnich kilku dekad. Przeprowadzone badania wykazały, że zmiany i modyfikacje w postrzeganiu strachu znalazły swoje odzwierciedlenie w literaturze grozy. Analiza lub leksykalna i semantyczna leksemów stosowanych przez S. Kinga do określenia strachu pozwoliła na wytyczenie rdzenia i peryferii pojęcia STRACH. Stosując perspektywę intermedialną i techniki interpretacji tekstu, ustaliliśmy kluczową rolę wizualnych i słuchowych systemów sensorycznych w reprezentacji omawianego pojęcia przez autora i jego dalszym odbiorze przez czytelników. Główny wniosek artykułu pozwala spojrzeć na pojęcie STRACH jako złożony artefakt semiotyczny i językowy, emocję pierwotną i wieloaspektowe zjawisko psycholingwistyczne. Zatem koncepcja STRACH przypomina skomplikowany system semiotyczny, który integruje różne środki werbalne i niewerbalne. W artykule strach rozumiany jest jako reakcja nerwowa i fizyczna będąca odpowiedzią na wewnętrzne i zewnętrzne źródła zagrożenia, a także ucieleśnienie szacunku, oszołomienia i rozpaczy ugruntowanych w różnych układach sensomotorycznych. Strach, będący złożonym zjawiskiem psycholingwistycznym o charakterze multimodalnym, jest dynamicznie reprezentowany w prozie literackiej za pomocą różnych narzędzi intermedialnych, które ewoluują w odpowiedzi na zmiany społeczne, polityczne i ekonomiczne współczesnego świata.
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: kompetencje językowe, kompetencje kulturowe, język i kultura, tłumacz/tłumacz ustny, twórcza kompetencja komunikacyjna, kunszt tłumacza Obecna dyskusja, podkreślająca znaczenie współzależności języka i kultury, w jakiś sposób automatycznie kieruje naszą uwagę na efektywne i ekspresyjne użycie języka, które jest właśnie efektem tego rodzaju wzajemnych powiązań. Niewątpliwie kompetencja kulturowa w połączeniu z kompetencją językową odpowiada za ekspresję, a co za tym idzie, za sukces w komunikacji W toku wymiany poglądów okazuje się, że za kształtowanie tekstu, niezależnie od tego, czy ma on formę pisemną, czy ustną, odpowiada wrażliwe podejście do zadania tłumacza ustnego/tłumacza. Można zatem stwierdzić, że umiejętność opanowania przez tłumacza umiejętności kształtowania tekstu można uznać za element kunsztu tłumacza. Co więcej, ważniejsze wydaje się wrażliwe podejście do tekstu, niż międzyjęzykowe oddanie sposobu myślenia, co jest procesem ryzykownym. Istnieje ryzyko, że tzw. czytanie w myślach może skutkować błędną interpretacją i fałszerstwem w wyniku oszukańczych zmian w przesłaniu dokonanych przez tłumacza
Porównanie wyników psychologicznych testów osobowości oraz ich potencjalnego wykorzystania w studiach translatorskich
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: testy psychologiczne, psychologia, przekładoznawstwo, cechy osobowości tłumacza Testy psychologiczne są szeroko stosowane do oceny cech osobowości i zdolności poznawczych. Jednak ich potencjalne zastosowanie w tłumaczeniu pozostaje w dużej mierze niezbadane. Celem tego artykułu o charakterze przeglądowym jest porównanie testów psychologicznych stosowanych do identyfikacji cech osobowości i zdolności poznawczych, które mogą zwiększyć umiejętności tłumaczy. Testy osobowości mogą ujawnić czynniki psychologiczne, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla skutecznego tłumaczenia. Pomimo uznanego znaczenia biegłości językowej i kulturowej w tłumaczeniu, często pomija się aspekty psychologiczne. Reakcje emocjonalne i cechy osobowości znacząco wpływają na decyzje i wydajność tłumaczy, co podkreśla potrzebę dalszych badań. Wdrożenie testów takich jak MBTI, DISC, Big Five i model HEXACO może dostarczyć cennych spostrzeżeń. Zrozumienie cech osobowości tłumaczy może umożliwić opracowanie strategii ulepszeń i poprawić ogólne wyniki tłumaczenia. Wypełnienie luki w badaniach dotyczących wymiaru psychologicznego jest kluczowe dla pełnego zrozumienia zachowań tłumaczy i poprawy jakości tłumaczeń.
Analiza SWOT jako narzędzie doboru materiałów tekstowych do kształtowania kompetencji komunikacyjnej w języku angielskim studentów kierunków nielingwistycznych
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: kompetencja komunikacyjna, kryteria wyboru tekstu, analiza SWOT W pracy zaprezentowano zastosowanie analizy SWOT jako kryterium pomocniczego doboru materiału tekstowego w kształtowaniu kompetencji komunikacyjnej języka angielskiego u studentów kierunków nielingwistycznych. W artykule zbadano koncepcję kompetencji komunikacyjnej, jako złożonego zjawiska, w którym uczniowie posiadają odpowiednie zdolności i umiejętności umożliwiające wysokiej jakości komunikację w języku obcym. Zarysowano główne grupy kryteriów doboru materiału tekstowego, do których należą: 1) przedmiotowo-naukowe; 2) stylistyka językowa; 3) metodyczny; 4) zorientowany na osobę. Podsumowując koncepcję analizy SWOT, poddano analizie elementy macierzy tej analizy, a mianowicie: czynniki pozytywnego wpływu otoczenia wewnętrznego to mocne strony, czynniki negatywne to słabe strony, a czynniki wpływu zewnętrznego to szanse, a negatywne to zagrożenia. Proponuje się wykorzystanie analizy SWOT w oparciu o klasyczne kryteria jakościowe doboru tekstu w następujący sposób: Moce strony – językowe kryteria stylistyczne charakteryzujące się różnorodnością typów i gatunków oraz profesjonalnie zorientowanych jednostek leksykalnych; Słabe strony – kryteria metodologiczne autentyczności, dostępności, zdolności adaptacyjnych itp.; Szanse – przedmiotowo-naukowe kryteria nowości, wartości informacyjnej i obecności elementów paralingwistycznych; Zagrożenia to kryteria zorientowane na osobę, mające znaczenie i wartość praktyczną. Przeprowadzono analizę tekstu anglojęzycznego zgodnie z zaproponowanym modelem analizy SWOT i określono jakościowe kryteria doboru materiału tekstowego.
Zastosowanie analizy treści w badaniach nad dyskursem politycznym
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: dyskurs polityczny, analiza treści, jakościowa analiza treści, ilościowa analiza treści Analiza treści jest jedną z najczęściej stosowanych metod w badaniu różnych form dyskursu, w tym dyskursu politycznego. Jako technika badawcza rozwinęła się w badaniach nad komunikacją i obecnie jest często wykorzystywana w językoznawstwie, m.in. w analizie tekstu, systematycznych badaniach tekstu pisanego czy transkrypcji mowy, a także w badaniach nad treścią przekazu nietekstowego. Niniejszy artykuł porusza kwestię zastosowania analizy treści w badaniach nad dyskursem politycznym oraz omawia podstawowe pojęcia związane z tą metodą badawczą. Przedstawiono w nim pojęcia treści jawnej i ukrytej tekstów politycznych oraz omówiono dwa szczególnie przydatne w ocenie analizy treści terminy, tj. „rzetelność” i „ważność”. Dodatkowo omówiono dwa szerokie podejścia do analizy treści. Pierwsza to jakościowa analiza treści, druga to ilościowa analiza treści.
Wiara studenta we własne możliwości i odporność na stress w środowisku “on-line” w okresie popandemicznym
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: odporność na stres, poczucie własnej skuteczności, proces samokierowania, środowisko uczenia się jako złożony system adaptacyjny Covid-19 spowodował ogromne zmiany we wszystkich sferach życia, w tym w edukacji. Koronawirus radykalnie zmienił sytuację na całym świecie. Pandemia wymusiła przejście edukacji na tryb nauczania online, w którym treści edukacyjne były dostarczane zarówno synchronicznie, jak i asynchronicznie. Po pandemii powrót do tych samych schematów życia i nauki, co przed pandemią, staje się niemożliwy. Nauczanie hybrydowe stało się rzeczywistością w większości uczelni wyższych w wielu krajach. Celem tego badania jest ewaluacja aspektów skuteczności środowiska uczenia się online poprzez budowanie odporności uczniów na stres w obliczu Nowej Normalności w czasie po pandemii. Metodologia badań. Na potrzeby tego badania autorzy wykorzystali kwestionariusz do zbadania odporności na stres i poczucia własnej skuteczności w środowisku uczenia się online po pandemii, a także przeprowadzili wywiady grupowe na temat mechanizmów radzenia sobie w celu budowania większej odporności na stres przez uczniów szkół wyższych. Stwierdzono, że nauczanie online wymaga zmiany paradygmatu w edukacji w kierunku modelu postindustrialnego poprzez skupienie się na konstruktywistycznym podejściu skoncentrowanym na uczniu, we współtworzeniu wiedzy w trybie samodzielnego uczenia się. Zamiarem autorów było zbadanie potencjału podejść pedagogicznych w zakresie zastosowania złożonego projektu środowiska uczenia się online w celu zwiększenia jego efektywności.
środowisko uczenia się jako złożony system adaptacyjny
Sojusz Regionalny - Trójkąt Lubelski: priorytety geopolityczne i dynamika transformacji polityki zagranicznej w kontekście wyzwań i zagrożeń bezpieczeństwa
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: Sojusz regionalny Trójkąt Lubelski, wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa, europejski system bezpieczeństwa, wojna rosyjsko-ukraińska, współpraca wojskowo-techniczna, współpraca finansowo-gospodarcza, współpraca społeczno-humanitarna, współpraca polsko-litewsko-ukraińska Artykuł poświęcony jest aktualnemu problemowi efektywności Sojuszu Trójkąta Lubelskiego jako wielostronnego formatu bezpieczeństwa współpracy Polski, Ukrainy i Litwy w sferze wojskowo-politycznej, gospodarczej, kulturalnej i społecznej. Analizowane są wektory i kierunki działania Trójkąta Lubelskiego w kontekście współczesnych wyzwań geopolitycznych i bezpieczeństwa, rosyjskiej ekspansji i agresji. Udowodniono decydującą rolę Sojuszu w kształtowaniu europejskiego systemu bezpieczeństwa, zapewnianiu Ukrainie pomocy wojskowo-technicznej, finansowo-ekonomicznej i humanitarnej w warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej na pełną skalę. Zbadano rolę Trójkąta Lubelskiego w zachowaniu integralności terytorialnej i suwerenności państwa ukraińskiego; okupacja terytoriów zajętych przez Rosję, a także realizacja europejskich i euroatlantyckich aspiracji integracyjnych Ukrainy, w tym przystąpienia do UE i NATO. W artykule przeanalizowano dynamikę przemian partnerskich strategii i interakcji Polska-Litwa-Ukraina w kontekście zagrożeń bezpieczeństwa ze strony Rosji w warunkach wojny na pełną skalę. Nakreślono i scharakteryzowano priorytetowe obszary współpracy na lata 2022-2024. Udowodniono skuteczność współpracy państw Trójkąta Lubelskiego w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności; bezpieczeństwo cybernetyczne; bezpieczeństwo energetyczne; komunikacja strategiczna i przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym. Podkreślono, że w warunkach współczesnych wyzwań i zagrożeń geopolitycznych strategie bezpieczeństwa w działalności i polityce zagranicznej „Trójkąta Lubelskiego” stanowią priorytet.
wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa
Rola dyplomacji medialnej w kształtowaniu międzynarodowego wizerunku państwa
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: dyplomacja, dyplomacja medialna, wizerunek państwa, sieci społecznościowe, narzędzia, mechanizmy W tym artykule podjęto próbę określenia roli dyplomacji medialnej w kształtowaniu wizerunku państwa na arenie międzynarodowej. Dyplomacja medialna w warunkach globalizacji przekształciła stosunki geopolityczne i zmieniła hierarchiczny system podejmowania decyzji w polityce zagranicznej, zarysowując rywalizację państw o ​​możliwość oddziaływania na opinię publiczną. Polityka informacyjna państwa polega nie tylko na rozpowszechnianiu pozytywnych informacji na jego temat w międzynarodowej przestrzeni informacyjnej, ale także na włączaniu polityków, struktur władzy państwowej, aktorów niepaństwowych, znanych osobistości i liderów opinii w system zarządzania marką przedsiębiorstw. politykę narodową państwa. Jednocześnie wykorzystanie możliwości platform społecznościowych w realizacji działań dyplomatycznych doprowadziło do tego, że każdy użytkownik sieci społecznościowej jest dziś nie tylko konsumentem informacji, ale także jej bezpośrednim dostawcą i dystrybutorem, czyli ma możliwość wpływania na podejmowanie określonych decyzji na szczeblu państwa i kształtowania w ten sposób wizerunku państwa. W artykule na przykładzie Ukrainy dokonano analizy wykorzystania mechanizmów dyplomacji medialnej w kształtowaniu wizerunku państwa, zidentyfikowano jego pozytywne i negatywne strony, a także perspektywy jego rozwoju.
Dyplomacja kulturalna Ukrainy w warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: dyplomacja kulturalna, dyplomacja publiczna, model dyplomacji kulturalnej, wojna hybrydowa, wizerunek państwa, "soft power" W artykule dokonano analizy specyfiki rozwoju dyplomacji kulturalnej Ukrainy w warunkach wojny. Dyplomacja kulturalna Ukrainy przez długi czas rozwijała się niesystematycznie. Podkreślono znaczenie zwracania większej uwagi na dyplomację kulturalną podczas wojny. Dyplomacja kulturalna stanowi platformę interakcji między różnymi kulturami i ma na celu wzajemne zrozumienie, tolerancję i współpracę między państwami. Głównym celem dyplomacji kulturalnej Ukrainy w warunkach wojny rosyjsko-ukraińskiej jest wzmacnianie podmiotowości, kształtowanie pozytywnego wizerunku kraju. Rozważane są żywe przykłady dyplomacji kulturalnej podczas wojny. Przeprowadzono analizę SWOT modelu dyplomacji kulturalnej Ukrainy. Wskazano mocne strony i sposoby neutralizacji słabych stron dyplomacji kulturalnej. Analizie poddano szereg problemów, z którymi obecnie się boryka. Podkreślono znaczenie jasnego strategicznego podejścia państwa do kształtowania dyplomacji kulturalnej.
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: decyzje, choroba, obowiązek, strach, cierpienie Niniejszy artykuł jest próbą filozoficzno-literackiego komentarza do opowiadania zatytułowanego The Healer (Uzdrowiciel), odnoszącego się do działań bohaterów oraz istotnych punktów fabuły. Skupiając się na więzach międzyludzkich i sytuacjach, które przyniosło im życie, niniejszy komentarz ma na celu znalezienie odpowiedzi na pytanie, dlaczego ludzie reagują w taki, a nie inny sposób w obliczu bólu i cierpienia. Odwołując się do Jaspersowskich sytuacji granicznych i dzieł Grahama Greene'a, C.J. Williams i J. Kłos analizuję to, jak ludzie zachowują się, gdy są zmuszeni do desperacji, i co kieruje nimi przy podejmowaniu potencjalnych decyzji zmieniających życie. Jeśli chodzi o świat Uzdrowiciela, mamy kontekst II wojny światowej i wynikający z tego chaos, obecność choroby oraz potrzebę zachowania lojalności – to stanowi tło dla analizy relacji między cierpieniem, rodziną i przeciwnościami.
(Nie)pamiętanie. O trudnościach z odmitologizowaniem pamięci zbiorowej
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: pamięć, relacje polsko-żydowskie, Holokaust, mitologizacja Artykuł porusza kwestie związane z mitologizacją pamięci zbiorowej w Polsce w odniesieniu do relacji polsko-żydowskich i Holokaustu. Tematy te wciąż budzą wiele emocji w polskim dyskursie publicznym. Kwestia postawy polskiego społeczeństwa wobec Zagłady jest także bardzo często podejmowana w debatach politycznych. Na potrzeby polityki historycznej dochodzi do zniekształcania historii, uwypuklania jednych faktów i przemilczania bądź zakłamywania innych. Mity funkcjonujące w pamięci zbiorowej bardzo trudno z niej usunąć co zostało pokazane na przykładzie narracji powstających wokół postaci Ireny Sendlerowej i Jana Karskiego, a także wydarzeń odzwierciedlających skalę przemocy antyżydowskiej po zakończeniu II wojny światowej (np. pogromu kieleckiego).
Prawa autorskie (c) 2023 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Zapewnienie bezpieczeństwa środowiska naturalnego: globalne doświadczenia i ukraińskie perspektywy
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: bezpieczeństwo ekologiczne, bezpieczeństwo narodowe, polityka środowiskowa, polityka klimatyczna, środowisko naturalne, przemysł dla ochrony przyrody, zasoby naturalne W artykule omówione zostało zagadnienie bezpieczeństwa ekologicznego jako elementu bezpieczeństwa narodowego. Dbałość o środowisko naturalne (w tym m. in. próba łączenia rozwoju społeczno-gospodarczego i ochrony przyrody) jest jednym z priorytetów polityki realizowanej przez światowych liderów, tj. państw, takich jak USA, Niemcy, Wielka Brytania czy Francja. Ponadto w Unii Europejskiej wdrażany jest obecnie Zielony Ład będący pakietem inicjatyw politycznych, które sprawią, że do 2050 r. Europa stanie się pierwszym na świecie kontynentem neutralnym klimatycznie. Podobne wyzwania stoją również przed Ukrainą, która po wojnie musi zadbać o bezpieczeństwo ekologiczne. Aby tak się stało, należy podjąć szereg działań w zakresie zarządzania sektorem ochrony środowiska, transformacji polityki klimatycznej, gospodarowania odpadami, racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych, ochrony ekosystemów oraz bioróżnorodności. Dzięki temu Ukraina ma szansę nie tylko odbudować po wojnie swój potencjał ekologiczny, ale też znaleźć się w czołówce państw najbardziej przyjaznych środowisku.
Odkrywanie finalnej granicy: znaczenie dyplomacji kosmicznej w szybko ewoluującym kosmosie
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: przestrzeń kosmiczna, dyplomacja, dyplomacja kosmiczna, współpraca międzynarodowa, ISS, Ukraina Eksploracja kosmosu opiera się na współpracy międzynarodowej, w związku z czym wymaga wprowadzenia dyplomacji kosmicznej, która jest niezwykle ważna w procesie zarządzania konfliktami, promowania zrównoważonych działań kosmicznych i budowania relacji między partnerskimi państwami. Artykuł podejmuje zagadnienie znaczenia tejże dyplomacji w związku z szybko rozwijającymi się badaniami kosmosu. Autorzy definiują pojęcie dyplomacja kosmiczna, zwracają uwagę na jej specyfikę, omawiają kluczowe partnerstwa (również te potencjalne) w zakresie eksploracji kosmosu, a także najważniejsze wyzwania i możliwości rozwoju w tej dziedzinie. Analizują ponadto wpływ wojny Rosji z Ukrainą na stosunki międzynarodowe w kontekście przestrzeni kosmicznej, odnoszą się również do potencjalnych sojuszy kosmicznych.
Współpraca między Ukrainą a Unią Europejską w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony UE
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony UE, umowa stowarzyszeniowa, strategia bezpieczeństwa UE, Siły Zbrojne Ukrainy, misje pokojowe UE, PESCO, sankcje polityczne i gospodarcze W artykule przedstawione zostały aspekty polityczno-prawne, gospodarczo-finansowe, a także wojskowe dotyczące współpracy Ukrainy z UE w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). Analizowane są: wprowadzenie polityki bezpieczeństwa oraz jej ewolucja, struktura organizacyjna oraz mechanizm decyzyjny WPBiO, jak również sposób realizacji działań w kontekście angażowania do współpracy państw trzecich. Przedmiotem zainteresowań jest także udział Ukrainy w operacjach pokojowych UE oraz prowadzenie przez UE misji cywilnych w Ukrainie. Nacisk został położony przede wszystkim na kwestię zaangażowania Ukrainy w politykę bezpieczeństwa i obrony UE po podpisaniu w 2014 r. umowy stowarzyszeniowej. Istotnym zagadnieniem jest również zacieśnienie współpracy między UE a Ukrainą po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Mowa jest o wprowadzaniu przez UE kolejnych pakietów sankcji politycznych i gospodarczych wobec Rosji, udzielaniu Ukrainie pomocy humanitarnej i finansowej, przekazywaniu uzbrojenia, zapewnianiu cyberbezpieczeństwa, a także o perspektywach stworzenia w Ukrainie misji wojskowej. Omówione zostały również niektóre korzyści wynikające z tej współpracy dla samej UE, w tym dla WPBiO.
wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony UE
Odporność informacyjna Ukrainy i UE w warunkach rosyjskiej agresji
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: odporność informacyjna, bezpieczeństwo informacyjne, propaganda, Ukraina, UE W artykule podjęty został temat odporności społecznej w przestrzeni informacyjnej Ukrainy i UE z uwzględnieniem podobieństw oraz różnic w tym zakresie. Szczególną uwagę zwrócono na przeobrażenia odporności informacyjnej w związku z rosyjską agresją na Ukrainę. Odporność informacyjna rozpatrywana jest w kontekście bezpieczeństwa informacji; wskazane zostały również zależności między tymi zjawiskami, a także ich podstawowe elementy. W swoich analizach autorzy uwzględniają komunikacyjny aspekt odporności informacyjnej, pomijając kwestię ochrony informacji w cyberprzestrzeni. Przedmiotem ich zainteresowań są zatem działania mające na celu blokowanie i dezawuowanie wrogich treści informacyjnych, które wpływają negatywnie na procesy poznawcze obywateli Ukrainy.
Umiejętność korzystania z mediów w kontekście wojny wywołanej przez Rosję
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: wojna informacyjna, umiejętność korzystania z mediów, dezinformacja, cyberatak, agresja informacyjna, przestrzeń informacyjna, wpływ informacyjny Państwo nie jest w stanie kontrolować wszystkich kanałów przepływu informacji. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy w kraju toczy się wojna, a wróg wykorzystuje różne mechanizmy dezinformacyjne. Dlatego niezwykle ważne są rozsądne korzystanie z mediów oraz wiedza na temat metod rozprzestrzeniania dezinformacji. Odparcie ataków propagandowych zależy bowiem od świadomości poszczególnych obywateli oraz całego społeczeństwa. W artykule podjęte zostały różne aspekty wojny informacyjnej. Autorki zauważają, że dezinformacja stała się istotnym narzędziem wykorzystywanym na szeroką skalę i coraz częściej stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz demokracji państwa. Wiedza na temat mechanizmów dezinformacyjnych pozwala skutecznie przeciwdziałać wojnie propagandowej. Dlatego też konieczne jest podnoszenie poziomu świadomości społecznej w tym zakresie, zwłaszcza w odniesieniu do działań dezinformacyjnych prowadzonych obecnie przez Federację Rosyjską. Pełnoskalowej inwazji na Ukrainę towarzyszy bowiem zakrojona na szeroką skalę równie brutalna wojna informacyjna, oparta na kłamstwach i prowokacjach. Jej celem jest przede wszystkim odzyskanie kontroli nad infosferą w Ukrainie. Artykuł zawiera również analizę umiejętności korzystania z mediów przez społeczeństwo ukraińskie w warunkach pełnoskalowej wojny, a także omówienie działań służących zwalczaniu dezinformacji w Ukrainie.
Problematyka grobownictwa wojennegona obszarze Chełmszczyzny w II Rzeczypospolitej
Dział: Artykuły Słowa kluczowe: opieka nad grobami wojennymi, cmentarze wojenne, żołnierskie mogiły Odrodzona w 1918 roku Rzeczpospolita, borykając się z wieloma problemami natury gospodarczej i społecznej, podjęła działania porządkujące kwestię szeroko rozumianej opieki nad grobami wojennymi. Chodziło głównie o mogiły obrońców ojczyzny z 1920 roku, a także o miejsca wiecznego spoczynku uczestników powstań narodowych z XIX wieku oraz blisko 500tys. mogił poległych w I wojnie światowej żołnierzy obcych armii. W wyniku wspomnianych konfliktów zbrojnych, które toczyły się również na ziemi chełmskiej, pozostały tysiące często anonimowych grobów. Uporządkowanie tych kwestii zajęło administracji państwowej i samorządowej całe dwudziestolecie międzywojenne, choć niejednokrotnie prowadzone działania nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.